Urineweginfecties (cystitis) bij katten

Wat zijn de oorzaken van urineweginfecties bij katten?

Ontstekingen van de urineblaas komen relatief vaak voor bij katten en kunnen allerlei oorzaken hebben. Vooral binnenkatten en katers worden er doorgaans door getroffen. Om dit beter te begrijpen, maken we onderscheid tussen infectieuze en niet-infectieuze oorzaken:

Infectieuze oorzaken

Bacteriële urineweginfecties komen vaker voor bij oudere katten. Ook dieren met een onderliggende aandoening, zoals diabetes mellitus of chronische nierinsufficiëntie, lopen echter een verhoogd risico. De volgende twee infectieroutes leiden doorgaans tot infectieuze cystitis bij katten:

• Via de urinewegen: bacteriële infecties stijgen vaak via de urinebuis op naar de blaas of worden veroorzaakt door irritatie van de blaas zelf. De meest voorkomende oorzaak is echter de vorming van urinekristallen, die zich geleidelijk kunnen ophopen en urinestenen kunnen vormen. Bij katten komen struviet- en calciumoxalaatstenen het vaakst voor. Ze ontstaan vooral wanneer de zure pH-waarde basisch wordt. Daarbij speelt de voeding van de kat een belangrijke rol.
• Via het bloed: bij een bloedvergiftiging (sepsis) kunnen bacteriën in de blaas terechtkomen. Ze kunnen het lichaam binnendringen via een operatiewond of een kleinere verwonding, zelfs als die zich op een andere plek van het lichaam bevindt.

Niet-infectieuze oorzaken

Vaak kan de oorzaak van cystitis bij katten ondanks uitgebreid onderzoek niet worden vastgesteld. In dat geval spreken we van feliene idiopathische cystitis (FIC). Dit is een niet-bacteriële ontsteking van de blaas die, zoals de naam al aangeeft, om onbekende redenen ontstaat. Vermoedelijk spelen meerdere factoren een rol, waaronder stress of andere neurologische en hormonale veranderingen . Hierdoor verzwakt het immuunsysteem, wat ontstekingsreacties in de hand werkt.

Welke symptomen vertonen katten bij een urineweginfectie?

De blaas van een kat behoort tot de onderste urinewegen. Een ontsteking in dit gebied veroorzaakt vaak de volgende symptomen:

• Problemen en pijn bij het plassen (dysurie of strangurie)
• Pijnlijke aandrang om te plassen (strangurie)
• Bloed in de urine (hematurie)
• Vaak aandrang om te plassen (pollakisurie)
• De kat likt vaak aan de geslachtsdelen
• De kat plast op ongebruikelijke plekken (periurie), bijvoorbeeld in haar mandje of in de buurt van haar voerplek

Let op: als je kat niet meer kan plassen, is er sprake van een spoedgeval. Mogelijk is de urinebuis verstopt. De algemene toestand van je kat kan dan plotseling sterk verslechteren. Ga daarom onmiddellijk naar de dierenarts.

© Andrei / stock.adobe.com

Cystitis bij katten: hoe wordt de diagnose gesteld?

Eerst voert de dierenarts een uitgebreid gesprek met het baasje, de zogeheten anamnese. Het doel hiervan is om informatie van het baasje te krijgen waarmee andere mogelijke diagnoses kunnen worden uitgesloten. Dit noemen we een differentiaaldiagnose. Relevante aanwijzingen zijn bijvoorbeeld bijkomende symptomen tijdens het plassen, zoals het vaak uitscheiden van kleine hoeveelheden urine. Ook is het nuttig om te weten of de kat verwondingen heeft, hoe ze leeft en wat ze eet.

Over het algemeen zijn urineweginfecties niet bijzonder dringend. Voordat de urinewegen specifiek worden onderzocht, doet de dierenarts bij voorkeur eerst een algemeen klinisch onderzoek . Aan de hand van enkele belangrijke vitale functies kan de dierenarts binnen een paar minuten de huidige gezondheidstoestand van de kat beoordelen. Hierbij wordt vooral gelet op de algemene toestand van de kat, haar ademhalings- en hartslag, de toestand van het mondslijmvlies en de lichaamstemperatuur.

Als alle vitale functies binnen de normale waarden liggen, kan de dierenarts verdergaan met het specifieke onderzoek van de urinewegen . Daarvoor worden de volgende diagnostische onderzoeken uitgevoerd:

• Een urineonderzoek: de urine kan tijdens het plassen worden opgevangen of met behulp van een echogeleide punctie door de buikwand rechtstreeks uit de blaas worden afgenomen. Met teststrips kunnen de pH-waarde, het aantal rode bloedcellen en mogelijke aanwijzingen voor een infectie direct in de urine worden onderzocht. Anders wordt het urinemonster voor bacteriologisch onderzoek naar een microbiologisch laboratorium gestuurd, waar eventuele urinekristallen of bacteriën onder de microscoop kunnen worden vastgesteld.
• Een röntgenfoto: met een echo of röntgenfoto kunnen veranderingen in de structuur van de blaas en urinekristallen worden opgespoord.
• Een bloedonderzoek: aan de hand van de bloedwaarden van de kat kan de dierenarts zowel een bestaande ontsteking vaststellen als de nierfunctie controleren.

Welke behandelingen zijn er voor urineweginfecties?

De behandeling van cystitis bij katten bestaat uit een basisbehandeling en een symptomatische behandeling:

• Bacteriële urineweginfectie: antibiotica op basis van een resistentietest
• Pijnstillers
• Krampstillende middelen
• Kristallen of urinestenen: aanpassing van de voeding en, indien nodig, medicijnen om de pH-waarde van de urine te verlagen
• Meer vocht opnemen (bijvoorbeeld via natvoer)
• Stress vermijden
• Gewichtsverlies (bijvoorbeeld door meer beweging of een speciaal dieet)
• Als de urinewegen van de kat al verstopt zijn, kan een operatie nodig zijn

Prognose: kan mijn kat weer beter worden?

Net als de behandeling hangt de prognose af van de onderliggende oorzaak. Een urineweginfectie bij katten is doorgaans goed te behandelen, maar een verstopping van de urinewegen kan levensbedreigend zijn. Cystitis bij katten geneest daarentegen vaak snel, zonder dat een uitgebreide behandeling nodig is.

Kan cystitis bij katten worden voorkomen?

Sommige oorzaken van een urineweginfectie bij katten kunnen worden voorkomen. Let daarbij vooral op de volgende punten:

• Een goede lichamelijke conditie en voldoende beweging
• Een omgeving zonder stressfactoren
• Voldoende vochtinname
• Voeding met weinig magnesium en fosfaat