Kattengezondheid

Als min of meer wilde huisdieren kunnen katten ziektes heel goed verbergen om niet zwak over te komen. Anders kunnen ze namelijk makkelijk een prooi worden voor andere dieren. Daardoor is het voor ons echter ook niet altijd even makkelijk om in te schatten hoe het met onze katten gaat. Lees meer

Kattengezondheid

Kan een kat verbranden in de zon?

Je zou kunnen denken dat katten door hun vacht worden beschermd tegen gevaarlijke zonnestralen. Maar ook katten kunnen verbranden door de zon. In dit artikel lees je meer over welke katten met name het risico lopen op zonnebrand, hoe je dit herkent en wat je ertegen kunt doen. 

5 min

Ademproblemen bij katten

Hoest of niest je kat? Heeft ze misschien een loopneus of snurkt ze nogal hard? Ademproblemen komen niet alleen bij mensen voor, ook katten kunnen eraan lijden. De symptomen lijken allemaal grotendeels op elkaar, maar er kunnen veel verschillende oorzaken aan ten grondslag liggen.
7 min

Alle essentiële inentingen bij katten

Natuurlijk wil je dat je kat zijn of haar hele leven lang kerngezond blijft. Dat is natuurlijk niet honderd procent haalbaar, maar om een serie vaccinaties kom je niet heen als je wil dat je huisdier in ieder geval zo lang mogelijk gezond blijft. Zonder die inentingen kunnen katten aan ernstige ziekten lijden, waarvan ze soms de pijnlijke gevolgen voor altijd te verdragen hebben. In het ergste geval kunnen ze zelfs aan deze ziekten overlijden. Dit artikel gaat over: inentingen kat.
5 min

Allergie bij katten

Als allergie wordt een lichaamseigen reactie in gang gezet tegen stoffen (allergenen of antigenen) die normaal gesproken onschadelijk zijn, waarbij het lichaam bepaalde beschermingseiwitten, antilichamen, aanmaakt. Deze antigen-antilichaamreactie kan uiteindelijk leiden tot verschillende reacties, die naast onschuldige huidontstekingen ook levensbedreigende situaties kunnen veroorzaken. Over het algemeen kan ieder kattenras last hebben van een overmatige immuunreactie die op ieder moment kan optreden. Lees hier meer over de symptomen en behandeling van allergie bij katten.
4 min

Anticonceptie voor katten

Katten zijn prachtige dieren. Wie wordt er nou niet blij van een super aaibaar kattenkindje? Wie wil deze katten nou niet de hele dag bekijken, knuffelen en aaien? Helaas zitten steeds meer dierenasiels propvol en moeten zij hun kattenluikjes helaas voor nieuwe dieren gesloten houden. Dit is waarom de meeste kattenliefhebbers weten dat er goede redenen zijn om je eigen kat niet te bezaaien. Laten castreren door de dierenarts is de gangbaarste manier van anticonceptie bij katten – maar dit is wel een permanente ingreep, die dus ook niet teruggedraaid kan worden. Gelukkig zijn er ook methoden om dracht tijdelijk te voorkomen. In dit artikel lees je meer over anticonceptie voor katten, zoals sterilisatie, de kattenpil en het voorbehoedsspuitje.
4 min

Artritis bij katten

Valt het je op dat je kat die anders vol vreugde rondloopt, nu ineens in de hoek ligt en niet graag beweegt? Dan moet je de gewrichten van je kat eens goed bekijken. Hier lees je hoe artritis bij katten tot lamheid kan leiden en welke behandeling helpt.
4 min

Artrose bij katten

Artrose, ook wel osteoartrose genoemd, is een wijdverspreide, pijnlijke en niet geneesbare gewrichtsziekte. Naast katten kunnen ook wij als mensen en vele andere dieren (b.v. honden) aan deze chronische gewrichtsziekte lijden. Aangezien het degeneratief voortschrijdt, is de schade die in de loop van de tijd ontstaat onherstelbaar en leidt langzamerhand tot sterke gedragsveranderingen, bewegingsbeperkingen en pijn bij de kat. Het lijden is in tegenstelling tot artritis (gewrichtsontsteking) niet veroorzaakt door een infectie, maar wordt beïnvloed door voeding, erfelijkheid en de manier waarop het dier gehouden wordt.
4 min

Bepaal het geslacht bij kittens

De geslachtsdelen van vrouwtjes- en mannetjeskittens zijn minder goed uit elkaar te houden dan bij volwassen katten. Zelfs experts zoals dierenartsen maken zo nu en dan fouten bij het bepalen van het geslacht van je huisdier. In dit artikel lees je alles over: het geslacht van een kitten bepalen. Is het een jongetje of een meisje?
5 min

Darmobstructie bij katten

Darmobstructie kan bij katten leiden tot verschillende symptomen. Daarom is het niet gemakkelijk een mogelijke aandoening vast te stellen. Welke kenmerken er zijn bij afgesloten darmen, wat de oorzaken ervoor kunnen zijn en hoe de aandoening het best kan worden behandeld lees je in dit artikel.
4 min

De anatomie van een kat

Het maakt niet uit vanaf hoe hoog ze springen, katten lijken bijna altijd met alle vier de poten op de grond te landen. Deze bijzondere vaardigheid danken de elegante dieren aan hun geraffineerde lichaamsbouw. Dit komt door het perfecte samenspel van gedefinieerde spieren en het slanke skelet. Lees hier meer over de anatomie van de kat.
5 min

De groei van katten: volwassen in zes fases

Hoe lang duurt de groeifase van een kat en hoe groot worden ze? Dat is natuurlijk erfelijk bepaald, maar het hangt ook af van externe factoren, zoals voeding. Katten doorlopen in totaal zes groeifases tot ze volwassen zijn. Als we die kennen, kunnen we onze jonge katten de perfecte start voor een gezond leven bieden en ze bij het volwassen worden zo goed mogelijk ondersteunen. Lees hier meer over hoe katten groeien.
5 min

Diarree bij katten

Diarree is een van de meest voorkomende ziekteverschijnselen waarmee kattenbaasjes worden geconfronteerd. Maar wat kan diarree bij katten veroorzaken en vanaf welk punt moet je je zorgen maken? In dit artikel hebben we de belangrijkste informatie voor je samengevat.
5 min

Diarree bij kittens

Jonge katten moeten regelmatig op controle bij de dierenarts. Iedere kat zou ten minste één keer per jaar onderzocht moeten worden. Bezoekjes aan de dierenarts zullen voor kittens nog vaker nodig zijn, om de belangrijke vaccinaties tegen veelvoorkomende ziekten te krijgen. Af en toe zal je kitten door een typische ‘kinderziekte’ mee naar de arts moeten. Een vaak onderschat symptoom bij kittens is bijvoorbeeld diarree. Lees in dit artikel meer over de symptomen, oorzaken en behandeling van diarree bij kittens.

5 min

Gezonde kattenbotten

Gezonde kattenbotten Gezonde kattenbotten en gewrichten zijn voor kleine jagers als de kat onmisbaar – net als voor alle andere dieren eigenlijk. Die gezondheid lijkt misschien vanzelfsprekend, maar is het jammer genoeg niet. De gezondheid van de botten kan niet alleen door de voortschrijdende leeftijd, maar ook door verwondingen, ondervoeding of ziekte achteruitgaan. Dit kan op zijn beurt weer ontstekingen veroorzaken en de algemene gezondheid van je viervoeter langdurig schaden.
4 min

Giftige planten voor katten

Je tuin staat prachtig in bloei en je kat knabbelt onbezorgd aan wat planten. Dit kan een mooi beeld zijn. Toch moet je goed opletten. Sommige planten zijn namelijk giftig voor katten. Lees hier alles over welke giftige planten je kat het beste niet kan eten.
2 min

Het eerste bezoek aan de dierenarts

In principe worden kittens in de eerste zes weken van hun leven alleen en beste verzorgd door hun moeder. De antilichaampjes in de moedermelk beschermen ze tegen infecties. Mocht een kitten tóch ziek worden, zal een bezoek aan de dierenarts eigenlijk altijd nodig zijn. Juist de weerstand van jonge dieren is nog niet erg sterk, de belangrijke lichaamsfuncties kunnen snel falen en kleintjes kunnen bij zware aandoeningen eigenlijk ook snel bezwijken. In dit artikel lees je alles over het eerste bezoek aan de dierenarts.
3 min

Het gehoor van de kat

Het gehoor van de kat is uiterst gevoelig en plaatst het gehoor van de mens veruit in de schaduw. Dit is wat katten gebruiken om te jagen. Omdat de prooi van de kat communiceert via zeer hoge en stille geluiden, is een gevoelig oor van groot belang voor de viervoetige vrienden. Lees in dit artikel meer over het gehoor van de kat.
4 min

Huisdieren: castreren of niet castreren?

Er zijn veel redenen vóór castratie en ook veel argumenten tegen een dergelijke chirurgische ingreep. Of je ervoor kiest om jouw dier te laten castreren of niet, is extreem afhankelijk van de diersoort in kwestie en de omstandigheden waarin deze wordt gehouden.
12 min

Is mijn kat te dik? Oorzaken en gevolgen

Bijna één op de twee katten heeft last van overgewicht. Overgewicht en obesitas (zwaarlijvigheid) zijn ernstige problemen. Beide benadelen niet alleen de levenskwaliteit en levensverwachting van een kat, maar verhogen ook het risico op ziektes zoals gewrichtspijn en diabetes. Hier vind je meer informatie over hoe je kunt herkennen of jouw kat te dik is.
3 min

Kattenleeftijd

Het is algemeen bekend dat de leeftijd van een hond gemakkelijk kan worden afgeleid: één hondenjaar staat gelijk aan zeven mensenjaren, waarbij ook hier het ras en het gewicht van de hond belangrijk zijn. Hoe oud kunnen katten nou worden? Vanaf welke leeftijd worden katten beschouwd als oudere katten? In dit artikel lees je alles over kattenleeftijd.
5 min

Kattenogen en kattenoren schoonmaken

Niet alleen de vacht van onze katten hebben eens in de zoveel tijd een schoonmaakbeurt nodig. Ook de ogen en oren van de viervoeter hebben soms wat menselijke aandacht nodig. In dit artikel lees je alles over: kattenogen en kattenoren schoonmaken.
8 min

Kittens ontwormen

Wormen komen bij jonge katten helaas vrij vaak voor. Als die niet aangepakt worden, kunnen ze ernstige aandoeningen veroorzaken. Gelukkig zijn deze parasieten erg eenvoudig te bestrijden zodra duidelijk wordt wat het probleem is. Laat je kittens ontwormen drie weken na de geboorte voor het eerst en herhaal die kuur daarna iedere drie tot vier weken. Dit is slechts een algemene richtlijn! Alleen een dierenarts kan definitief besluiten welke ontwormingscyclus het beste is voor jouw kitten. Vooral ook in dierenasiels zullen kittens vaak ontwormingsmiddeltjes moeten krijgen, omdat de kittens helaas niet altijd gezond bij het asiel worden afgeleverd.
4 min

Krolsheid bij katten

De voorplantingscyclus van de kat onderscheidt zich essentieel van die van de mens. Veel levensfasen van een kat zijn daarom een beetje raadselachtig voor ons. Wij weten niet hoe we ons moeten gedragen en hoe we ons huisdier kunnen helpen. Daarbij hoort ook de tijd waarin de kat ontvankelijk is om zwanger te worden, de zogenaamde ´krolsheid`. Als de kat krols is, kan je verschillende soorten gedrag herkennen, zoals het typische rollen op de grond. In dit artikel lees je dus alles over krolsheid bij katten.
9 min

Moet ik mijn kat laten castreren?

Er is bijna niets schattigers dan kittens. Maar helaas vinden niet alle kittens direct een nieuw huisje. Als katten ongecontroleerd paren en zich verspreiden is voor hun nakomelingen vaak al een ellendig leven voorbestemd. Door je kat te laten castreren, voorkom je dus onnodig leed. In dit artikel hebben we samengevat hoe een castratie bij katten in zijn werk gaat, waar je op moet letten en wat het verschil is met sterilisatie.
4 min

Psychogene alopecia bij katten

Katten houden ervan om de eigen vacht te verzorgen met hun tong. Hierin investeren ze veel tijd – tot vier uur per dag. Maar wat gebeurt er als deze natuurlijke poetsdrang zorgwekkend toeneemt? Je kat kan dan last hebben van een gedragsstoornis. Lees hier meer over deze stoornis, psychogene alopecia, bij katten.
4 min

Tandsteen bij katten

Vooral oudere katten kampen vaak met veel tandsteen. Dit is te herkennen als een bruin-gelige laag op het oppervlak van de tanden. Die laag ontstaat door opgehoopte tandplak. Dit is, in tegenstelling tot tandsteen, nog zacht. Het is een dunne slijmlaag die is opgebouwd uit voedingsresten, eiwitten, meervoudige suikers en microben (bijv. schimmel). Tandsteen bij katten kan ontstaan door ontstekingen van de mond. Een voorbeeld hiervan is een tandvleesontsteking of parodontitis. Door bacteriële infecties leidt tandsteen bij katten tot andere ontstekingen.
6 min

Toxoplasmose

Als er een menselijke gezinsuitbreiding op de planning staat, staan veel kattenbaasjes voor een probleem: kat en kind, gaat dat samen? Eén ding baart ouders in de dop vooral zorgen: de parasitaire ziekte toxoplasmose. In dit artikel lees je meer over deze ziekte: symptomen, diagnose, therapie, etc.
4 min

Urinewegaandoeningen bij katten

Onze huiskatten mogen dan wel fysiek en mentaal op hun wilde voorouders lijken, maar ze hebben zich ondertussen tot op zekere hoogte aan het samenleven met mensen aangepast. Een dieet dat bestaat uit kant-en-klaar voer, doelbewuste selectie voor de kattenfok en infecties hebben een onprettig gevolg: huiskatten lijden aan veel aandoeningen die bij wilde dieren onbekend zijn. Zoals urinewegaandoeningen bij katten.
5 min

Vacht- en huidaandoeningen bij katten

De zijdezachte vacht van een kat is niet alleen prachtig om te zien en heerlijk om een aai over te geven – de vacht en de huid daaronder hebben belangrijke beschermende functies! Als essentieel onderdeel van een kattenlijf is er direct ook aan te merken al er iets niet in orde is: als de stofwisseling uit balans raakt, lijden huid en haar daar vaak zichtbaar onder. In dit artikel lees je alles over: vacht- en huidaandoeningen bij katten.
5 min

Vachtverzorging bij katten

Een dichte, glanzende vacht is een teken dat je kat lichamelijk en geestelijk gezond is. Katten nemen de vachtverzorging grotendeels voor eigen rekening. Als je jouw kat regelmatig borstelt, kan je daarbij echter prima helpen. Ook evenwichtige voeding zorgt namelijk voor een gezondere vacht. Lees hieronder alles over vachtverzorging bij katten!
4 min

Verkoeling voor katten: 5 tips tegen de hitte

Veel katten vinden het heerlijk om op het dak van een auto of op het balkon in de zon te liggen. Op bijzonder zomerse dagen en bij grote hitte kan dit zelfs voor katten te veel van het goede zijn. Dat kan leiden tot verbranding of zelfs een zonnesteek. Hier vind je vijf tips waarmee je katten bij hitte verkoeling kunt bieden en ze kunt beschermen tegen verbranding.
4 min

Verstopping bij katten

Als de dierenarts het heeft over een zogenoemde obstipatie, bedoelt hij verstoppingen in de darm. Katten hebben helaas redelijk vaak last van verstoppingen, wat je in het begin herkent aan rond gevormde uitwerpselen en problemen bij het poepen. Wat deze symptomen veroorzaakt en hoe verstoppingen bij katten gediagnosticeerd en behandeld worden, leggen wij hieronder uit:
5 min

Verteringsproblemen bij katten

Het dieet van onze huiskatten komt zelden overeen met dat van hun wilde familieleden. Omdat hun voedingspatroon is veranderd door het samenleven met mensen, maar hun voedingsbehoeften niet per se zijn meeveranderd. Dit is een belangrijke reden voor de veelvoorkomende verteringsproblemen bij katten. Maar ook ziekten, vergiftigingen en andere problemen kunnen de oorzaak zijn van diarree, braken of constipatie!
6 min

Vlooien bij katten herkennen en behandelen

Als jouw kat plotseling aan heftige jeuk lijdt, kunnen vlooien de oorzaak zijn. Deze parasieten zijn niet alleen vervelend, maar lijden vaak ook tot andere problemen. Hier lees je hoe je vlooien bij katten kunt herkennen en met succes kunt behandelen.
6 min

Vlooien en teken bij katten verwijderen

Wanneer de temperatuur een tijdje weer boven de 7 graden uitkomt, komen ook vervelende parasieten weer tevoorschijn. Teken bij katten zijn zeer onaangenaam. Aangezien je deze plaaggeesten het liefst zo snel mogelijk moet verwijderen, lees je hier hoe je dat moet doen. Controleer je kat het liefst minstens 1 keer per dag grondig op teken. Als je de kat aan het knuffelen bent, kan je zijn hele lichaam onder de loep nemen. Let daarbij vooral op de minder behaarde plekken waar teken graag gaan zitten. Rondom de kop, in de hals, rond de oren, de buik en de binnenkanten van de poten zijn plekken waar teken het liefst bijten. De teken verschillen qua grootte tussen een paar millimeter en de grootte van een kersenpit, afhankelijk van hoeveel bloed de teek al heeft opgenomen. Houd de plek waar de teek heeft gezeten na het weghalen nog enige tijd in de gaten. Roodheid, koorts of geen eetlust kunnen wijzen op een mogelijke ziekte bij je kat.
4 min

Wormen bij katten

Wormen bij katten zijn een akelig hoofdstuk in het leven van een kat, en van zijn of haar baasje. Helaas komen de meeste kattenvrienden (figuurlijk) met wormen in aanraking – vooral als jouw kat vrij door de buurt mag dwalen. Maar ook binnenkatten kunnen wormen oplopen door verontreinigd voer.

Vaak laten katten pas iets merken als iets zeer ernstig is. Als je kat niet meer eet, is dat een indicatie dat het slecht gaat met haar gezondheid.

Er zijn echter uitzonderingen: honden en bijvoorbeeld konijnen eten bij kiespijn bijvoorbeeld niet meer, maar dat gaat bij katten niet op.

Een kat geldt overigens als gezond wanneer ze zonder pijn en medicijnen in staat is een typisch en soortspecifiek kattenleven kan leiden.

Het wordt aangeraden om je kat goed te observeren en regelmatig een routineonderzoek bij de dierenarts laat doen.

Bij een buitenkat heb je slechts een beperkte mogelijkheid om zelf een oordeel te vormen over haar gezondheid. Je kunt de urine en ontlasting tenslotte alleen maar onderzoeken als je kat naar de kattenbak gaat. Als ze haar behoefte in de buitenlucht doet, kun je als baasje haar gezondheid hier niet op beoordelen.

Het is van groot belang om meteen naar de dierenarts te gaan als je kat zich opvallend gedraagt of lijkt te lijden. Wees je er ook van bewust dat geen enkel boek of nog zo vakkundig overkomende tekst op het internet de beoordeling van een expert kan vervangen.

Kattengezondheid Wat zijn typische kattenziektes?

Wormen

Besmettingen met wormen onder buitenkatten zijn geen zeldzaamheid. Daarom raden wij je aan je kat regelmatig te ontwormen. Een besmetting met deze ziekteverwekkers kan leiden tot diarree, een ruige vacht, en mogelijk ook tot vermagering, uitdroging en een slechte algemene conditie.

Met name bij ernstige gevallen kan een besmetting ook leiden tot darmafsluitingen of buikvliesontsteking.
Door de ontlasting te onderzoeken kunnen de uitgescheiden eitjes gelukkig meestal snel worden geïdentificeerd.

Chlamydia

De ziekteverwekker Chlamydia felis tast het bindvlies van het kattenoog aan. Een infectie uit zich daarom als een bindvliesontsteking (conjunctivitis). Een opvallend symptoom is een tranend oog. Na een paar dagen kan ook het tweede oog worden geïnfecteerd. Bij een ernstig verloop kan het oog flink beschadigen. Ook een loopneus en koorts kunnen symptomen zijn.

Vaak treedt deze ziekte op bij katten van vijf weken tot negen maanden oud. De besmetting vindt plaats via direct contact met het oogvocht van een zieke kat. Het is ook mogelijk dat de ziekteverwekker van kat op mens wordt overgedragen.

De aanwezigheid van het virus kan via een uitstrijkje van het oog worden vastgesteld. Als je kat niet is ingeënt, kan de aanwezigheid van antilichaampjes het verdacht op de aanwezigheid bevestigen.
Tetracycline zijn antibiotica die voor de behandeling worden gebruikt. De behandeling duurt vier weken.

Onder bepaalde omstandigheden, die door de dierenarts moeten worden vastgesteld, kan een inenting tegen chlamydia worden aanbevolen. Dit is alleen mogelijk als de kat een verhoogd infectierisico loopt doordat ze bijvoorbeeld in een asiel zit.

Toxoplasmose

Een infectie met Toxoplasmen (Toxoplasma gondii)
wordt Toxoplasmose genoemd. Toxoplasmen zijn eencellige micro-organismen. Deze ziekteverwekkers zijn over de hele wereld verspreid en bevinden zich ook op Lynxen, Ocelotten en Poema's.

Je kat kan besmet raken via de ontlasting van andere katten of door ziekteverwekkers uit geïnfecteerde prooidieren, zoals muizen en vogels. Bij buitenkatten is het risico op een infectie aanzienlijk hoger dan bij binnenkatten.

Duidelijke aanwijzingen voor deze ziekte en dus een slechte kattengezondheid zijn een ontbrekende eetlust, gewichtsverlies, lethargie, ademproblemen, koorts, braken, diarree, neurologische uitvalsverschijnselen en ontstekingen aan de spieren.

Je dierenarts kan vaststellen of je kat al eens geïnfecteerd is geweest. Als je kat al een keer is besmet, is dat vaak te zien aan aanwezige antilichaampjes in het bloed.

De dierenarts stelt met behulp van een bloedonderzoek vast of je kat Toxoplasmose heeft. Daarnaast moet er iedere twee weken ontlasting worden onderzocht.
Vervolgens wordt de ziekte behandeld met antibiotica en ongediertebescherming.

Hondsdolheid

Hondsdolheid wordt veroorzaakt door een virus en komt overal ter wereld voor. Via een beet van een besmet dier raakt een kat geïnfecteerd, maar dit kan ook door ander contact zoals likken of krabben. Via het speeksel komt de ziekteverwekker via de wond of slijmvliezen in het lichaam van de kat en gaat zo via de zenuwen naar hersenen. Het virus vermenigvuldigt zich daar.

Vervolgens verspreidt het virus zich door het hele lichaam en komt het terecht in de speekselklieren. Als het in de speekselklieren zit, kunnen katten andere dieren besmetten door ze te bijten. Niet alle zieke dieren vallen andere aan. Sommige gedragen zich juist opvallend tam. Totdat de symptomen optreden kunnen er zo'n 200 dagen verstrijken.

Ongeveer twee tot zeven weken na een infectie uit de ziekte zich door een gebrek aan eetlust, hoofdpijn, duizeligheid, braken, keelpijn en koorts. Onrust, angstige gevoelens en vrees voor water kunnen ook optreden.

Een algemene irritatie komt tot uiting door verhoogde traanvorming, overmatig zweten en verwijde pupillen. Speeksel druppelt uit de mond om kramp van het slikken te vermijden. Vervolgens verkrampt het slachtoffer.

Na drie tot vijf dagen overlijdt het dier. De ziekte kan pas worden gediagnosticeerd als het dier is overleden. Een inenting tegen hondsdolheid biedt een goede bescherming. Na een succesvolle basisimmuniteit moet die echter iedere drie jaar worden herhaald. Deze vaccinatie wordt aangeraden voor alle buitenkatten.

Hoe kan ik de gezondheid van mijn kat ondersteunen?

Je kunt als baasje veel doen om ervoor te zorgen dat je kat gezond blijft. Natuurlijk kan je kat af en toe wel eens ziek worden. Dan is het belangrijk dat je bij twijfel naar de dierenarts gaat.

Daarnaast wordt het aangeraden om je kat goed in te laten enten. De dierenarts kan aan de hand van een aantal parameters beslissen welke inentingen je kat nodig heeft. Ook moet je je als baasje goed informeren over de beschikbare vaccinaties en over in welke volgorde je ze moet laten zetten

Voor inentingen geldt: zo veel als nodig en zo weinig mogelijk. Geen enkele inenting garandeert een volledige bescherming tegen een ziekte. De voordelen van een inenting wegen echter op tegen de daarmee verbonden risico's.

Ook een regelmatige ontworming is verplicht omdat bij sommige wormen niet alleen katten gevaar lopen, maar mensen ook als hun immuunsysteem verzwakt is. Dit geldt ook voor kinderen.