Epilepsie bij de hond: oorzaken, symptomen en behandeling 

Wat is epilepsie eigenlijk? 

Epilepsie bij honden is een veelvoorkomende neurologische aandoening en ontstaat oorspronkelijk door stoornissen in de prikkelvorming en prikkelgeleiding van groepen zenuwcellen in delen van de hersenen. Hele groepen zenuwcellen geven tegelijkertijd ongecontroleerde elektrische ontladingen af – hierdoor ontstaat een epileptische aanval. 

Zo herkent u een epileptische aanval bij honden

Over het algemeen verloopt een epileptische aanval bij honden in vier verschillende fasen: 

• Prodromale fase = de getroffen dieren vertonen al enkele uren tot dagen vóór de eigenlijke aanval onrust 
• Aura = de meeste honden zoeken nadrukkelijk de nabijheid van hun baasje en vertonen mogelijk verdere gedragsveranderingen van groot belang. 
• Ictus = de hond vertoont de hoofdsymptomen (zie hieronder) 
• Postictale fase = herstelfase 

Wat als mijn hond vaker stuipaanvallen heeft?

Volgens de definitie is er bij een hond sprake van epilepsie wanneer bijvoorbeeld minstens twee epileptische aanvallen met een tussenpoos van meer dan 24 uur optreden. Een epileptische aanval daarentegen beschrijft het ziektebeeld op een specifiek moment.  

Symptomen: hoe herken ik epilepsie bij mijn hond? 

In de verschillende fasen van een epileptische aanval kunnen de volgende symptomen optreden: 

• Plots neervallen 
• Tonische (sterk gespannen spieren) en clonische (krampachtig trekkende spieren) stuipen 
• Onvrijwillige urine- en ontlasting 
• Bewusteloosheid 
• Kauwbewegingen 
• Hallucinaties (bijv. vliegen happen, razernij, blaffen of in de staart bijten) 
• Overmatige speekselproductie (salivatie) 
• Veranderingen in het gedrag 

Epileptische aanvallen kunnen sterk verschillen in ernst en worden afhankelijk van duur en het optreden van symptomen in verschillende vormen ingedeeld. Twee bijzondere vormen van een epileptische aanval verdienen hierbij extra aandacht: 

Status epilepticus 

Met status epilepticus bedoelt men een aanval die langer dan 5 minuten duurt of twee of meer aanvallen achter elkaar, waarbij de hond tussendoor niet meer bij bewustzijn komt. Bevindt uw hond zich in een status epilepticus, dan moet u zo snel mogelijk een dierenarts raadplegen, want er is levensgevaar van groot belang. 

Cluster- of serieaanvallen 

Heeft uw hond binnen een periode van 24 uur twee of meer aanvallen, dan spreekt men van clusteraanvallen. Omdat een opeenstapeling van aanvallen erop kan wijzen dat de medicatie aangepast moet worden, dient u ook in dit geval uw dierenarts te raadplegen. 

© Khaligo / stock.adobe.com

Oorzaken: hoe ontstaat epilepsie bij honden? 

Als oorzaak van epilepsie bij honden komen veel verschillende aandoeningen in aanmerking. De dierenarts maakt onderscheid tussen twee vormen: de symptomatische epilepsie met een bekende oorzaak en de idiopathische epilepsie zonder bekende oorzaak.

Wat kan epileptische aanvallen bij honden uitlokken?

Een symptomatische epilepsie kan door uiteenlopende aandoeningen worden veroorzaakt: 

• Afwijkingen (bijv. hydrocefalus) 
• Trauma (bijv. hoofdletsel) 
• Tumoren
• Lever- en nier problemen 
• Infecties/ontstekingen 
• Lage bloedsuikerwaarden 
• Vergiftigingen  
• Zelden: stapelingsziekten 

Er wordt een genetische oorzaak vermoed

Veel vaker komt echter de idiopathische vorm van epilepsie voor. Getroffen dieren zijn bij de eerste aanval tussen de 1 en 5 jaar oud en aanvankelijk treden de aanvallen met grote tussenpozen op. Vooral rassen zoals bijvoorbeeld de Schnauzer, Cocker Spaniël en Poedel van groot belang. Dit wijst erop dat er sprake is van een aanleg voor deze aandoening, die erfelijk is.

Diagnostiek: welke onderzoeken voert de dierenarts uit? 

De diagnose epilepsie bij honden wordt in feite gesteld volgens het uitsluitingsprincipe. De dierenarts sluit dus eerst vooral andere differentiële diagnoses uit. 

Allereerst verzamelt de dierenarts via een uitgebreide bevraging van de eigenaar (anamnese) belangrijke aanwijzingen over het ziekteverloop. Details zoals eerdere toediening van medicijnen, de opname van giftige stoffen of een familiale aanleg versnellen het stellen van de diagnose. Ook video-opnames van het voorval kunnen zeer behulpzaam zijn.  

Deze onderzoeken helpen bij het vaststellen van epilepsie bij honden

Na een klinische algemene en een neurologische onderzoek volgen verdere tests: 

• Bloedonderzoek: om organische oorzaken uit te sluiten 
• Röntgen van borstkas en buik: om eventuele uitzaaiingen of tumoren te herkennen 
• MRI of CT 
• Liquoronderzoek 
• EEG
  

Therapie: hoe wordt epilepsie bij honden behandeld? 

Hoe beangstigend het beeld van uw stuiptrekkende lieveling ook is, helaas kunt u op dat moment weinig voor hem doen. Als uw hond duidelijke tekenen van een naderende aanval vertoont, kunt u hem naar een omgeving met zo weinig mogelijk risico op verwondingen brengen en eventueel voor rust in de ruimte zorgen. 

Probeer alstublieft niet de tong van uw hond uit zijn bek te trekken. In deze situatie heeft uw viervoeter geen controle over de kaakspieren en bestaat er een groot risico om gebeten te worden. 

Wat kan ik doen als mijn hond een aanval heeft?

Leg de aanval zo nauwkeurig mogelijk vast. Een video of een gedetailleerde beschrijving bevat voor de dierenarts vaak waardevolle informatie. Noteer vooral de duur van de aanval. 

Als het geen status epilepticus betreft, probeer dan alstublieft niet tijdens de aanval snel met uw lieveling naar de dierenarts te rijden. U komt in de meeste gevallen pas na de aanval bij de dierenarts aan. Bovendien herstelt uw hond in zijn vertrouwde omgeving aanzienlijk gemakkelijker. 

Wat helpt bij de idiopathische vorm van epilepsie bij honden? 

Is bij uw hond de idiopathische vorm van epilepsie vastgesteld en neemt de frequentie van de aanvallen toe, dan start de dierenarts een langetermijntherapie . Deze is erop gericht zowel de frequentie en duur als de ernst van de aanvallen te verminderen.  

Hiervoor zijn verschillende medicijnen beschikbaar, die in sommige gevallen ook gecombineerd moeten worden. Totdat de juiste dosering is gevonden, vinden controles bij uw dierenarts plaats met steeds grotere tussenpozen.  

Bij bijzonder ernstige aanvallen bespreekt uw dierenarts met u ook de toediening van noodmedicatie van groot belang. 

Welke therapie is er voor de symptomatische vorm? 

Hierbij richt de behandeling zich volledig op de oorzaak. Bij sommige uitlokkende aandoeningen kan een veelbelovende therapie worden gestart, maar er zijn ook onderliggende ziekten die niet te genezen zijn. 

Prognose: hoe staan de genezingskansen? 

Hoewel de idiopathische vorm van epilepsie bij honden niet te genezen is, kan deze bij een correcte medicamenteuze instelling in de meeste gevallen goed door eigenaar en dierenarts onder controle worden gehouden.  

Daarentegen is de prognose van symptomatische en extracerebrale epilepsie sterk afhankelijk van de onderliggende aandoening. Voor een goed therapieresultaat zijn een passende behandelmethode, de samenwerking tussen hondenbezitter en dierenarts, het tijdig herkennen van vroege signalen en de correcte toediening van medicatie van groot belang. 

Hoe lang kan een hond met epilepsie leven?

Een getroffen hond moet in de regel levenslang worden behandeld. Maar het goede nieuws is: als hij goed medicamenteus is ingesteld, is zijn levensverwachting niet beperkt en kan hij een lang en gelukkig hondenleven leiden.

Wanneer moet men een hond laten inslapen als hij epileptische aanvallen heeft?

De diagnose epilepsie alleen is geen reden om de hond te laten inslapen. Met de juiste medicatie zijn de symptomen meestal goed onder controle te krijgen. Als de anti-epileptica geen effect hebben, de hond ernstig lijdt onder de aanvallen en/of er sprake is van een ernstige onderliggende aandoening zoals kanker, kan het echter wel ter sprake komen om de hond te laten inslapen. Uw dierenarts zal u bij deze moeilijke beslissing begeleiden.

Preventie: hoe kan ik epilepsie bij mijn hond voorkomen? 

Epilepsie bij honden kunt u helaas niet voorkomen met preventieve maatregelen. Een goede samenwerking met de dierenarts vermindert echter het optreden van verdere epileptische aanvallen. 

Conclusie: een tip voor het leven met een getroffen hond

Bij epilepsie ontstaan er in de hersenen van de hond plotselinge, ongecontroleerde elektrische ontladingen. De daaruit voortkomende stuipaanvallen zijn beangstigend om te zien, maar laten zich met de juiste medicatie doorgaans goed onder controle houden. Naast een correcte en regelmatige toediening van tabletten zorgen een stressarme omgeving en een vaste dagstructuur ervoor dat getroffen viervoeters een zo lang en gelukkig mogelijk hondenleven kunnen leiden.