Tandsteen bij katten herkennen & verwijderen 

Wat is tandsteen bij katten?

Tandsteen komt voornamelijk voor bij volwassen katten. Het is te herkennen aan de typische gele tot bruine aanslag op het tandoppervlak. Meestal zijn eerst de buitenkanten van de achterste kiezen aangetast. Na verloop van tijd kunnen echter ook de voorste tanden worden aangetast.

Tandsteen is in feite een opeenhoping van zogeheten tandplaque. Deze bestaat uit een filmachtige laag die zich op het tandoppervlak afzet. De plaque ontstaat door een opeenhoping van kleine voedseldeeltjes, bacteriën en schimmels. Kalkzouten uit het speeksel zorgen ervoor dat de tandplaque mineraliseert, waardoor uiteindelijk tandsteen bij de kat ontstaat.

Oorzaken: hoe ontstaat tandsteen?

De volgende aandoeningen staan bekend als oorzaken van tandsteen bij katten:

• Parodontitis (bacteriële ontsteking van het steunweefsel rond de tanden)
• Gingivitis (tandvleesontsteking) bij katten
• Lymfoplasmacytaire stomatitis (ontsteking van het mondslijmvlies), ook wel gingivitis-stomatitis-orofaryngitis (GSO): de oorzaak van deze aandoening is nog niet bekend. Stress, plaque en ziekteverwekkers zoals het feliene immunodeficiëntievirus (FIV) of het feliene leukemievirus (FeLV) spelen echter een belangrijke rol bij het ontstaan ervan. Stomatitis veroorzaakt ontstekingswoekeringen van het mondslijmvlies, waarop soms blaasjes ontstaan.

Op welke leeftijd krijgen katten tandsteen?

Vooral oudere katten hebben vaak veel last van tandsteen. Toch heeft maar liefst 85% van de katten ouder dan drie jaar al met dit gezondheidsprobleem te maken.

Producten voor een gezond gebit van uw kat vindt u in onze onlineshop:

Tandsteen bij katten: welke symptomen kunnen optreden?

Door de afbraak van koolhydraten, oftewel suikers, ontstaat melkzuur. Dit leidt uiteindelijk tot de aantasting van het omliggende tandvlees.

Ook andere structuren kunnen beschadigd raken, zoals het tandglazuur of het wortelvlies (parodontaal ligament). Dit vlies is een belangrijk onderdeel van het steunweefsel rond de tand en omgeeft de tandwortel. Dit kan leiden tot parodontale aandoeningen, zoals een ontsteking van het steunweefsel rond de tanden (parodontitis) of een tandvleesontsteking (gingivitis).

Hoe herken ik tandsteen bij katten?

Naast de bruingele aanslag kunnen ook andere symptomen optreden, zoals:

• Een slechte adem bij katten en een onverzorgde indruk
• Bloedend tandvlees en terugtrekkend tandvlees
• Beschadiging van het steunweefsel rond de tanden en andere omliggende structuren: loszittende tanden tot en met tandverlies en mogelijk afbraak van het kaakbot
• Ontstekingen en pijn in de bek
• Minder of afwijkend kauwen en gewichtsverlies
• Lymfoplasmacytaire stomatitis of gingivitis-stomatitis-orofaryngitis (GSO): zwelling van de lymfeklieren in de bek en blaasjesachtige ontstekingen van het mondslijmvlies
• Bacteriën die de tandvleeszakjes binnendringen: mogelijk ontstekingen en abcessen bij uw kat in andere organen, zoals de nieren

Welke diagnostische mogelijkheden zijn er?

Tandsteen bij katten valt doorgaans snel op door de geelbruine aanslag op de tanden. In eerste instantie is onmiddellijke behandeling door een dierenarts niet nodig. Als de aanslag echter vaak terugkomt en tot ontstekingen leidt, wordt een bezoek aan de dierenarts sterk aanbevolen.

Tandsteen bij katten: wat doet de dierenarts?

Tijdens het onderzoek van de bek kan de dierenarts vaak in één oogopslag beoordelen hoe ernstig de tandsteen en andere symptomen zijn. Omdat ernstige tandsteen en ontstekingen in de bek, bijvoorbeeld als gevolg van lymfoplasmacytaire stomatitis bij de kat, verband kunnen houden met bepaalde infectieziekten, wordt in zulke gevallen bloedonderzoek aanbevolen. Met behulp van speciale bloedtests kunnen belangrijke ziekteverwekkers worden opgespoord en indien mogelijk behandeld.

Om schade aan botstructuren uit te sluiten, is een röntgenonderzoek van de kop van de kat zinvol. Zo kunnen de kaak en tanden nauwkeuriger worden onderzocht op structurele veranderingen en ontstekingen.

Behandeling: hoe wordt tandsteen bij katten behandeld?

Een professionele tandsteenverwijdering onder narcose is aan te raden als er al veel tandsteen aanwezig is en de dierenarts de aanslag niet met de vingers kan losmaken.

Hoe verloopt een professionele tandsteenverwijdering?

Deze bestaat uit de volgende stappen:

• Voor de narcose moet de kat nuchter zijn. Dit betekent dat de kat minstens 6 uur vóór de narcose voor het laatst voer mag krijgen.
• Met een vinger of extractietang kan de dierenarts de tandsteen eventueel eerst grof verwijderen
• Met behulp van speciale ultrasone apparaten (scalers) worden achtergebleven plaque en tandsteen door middel van trillingen grondig van de tanden en uit de tussenruimten verwijderd. Daarbij worden de tanden en het tandvlees met spoelvloeistof gereinigd en worden de losgekomen resten met water en een afzuigapparaat uit de bek verwijderd.
• Na het verwijderen van de tandsteen worden de tanden gepolijst, wat helpt voorkomen dat er opnieuw plaque en tandsteen ontstaan.
• In sommige gevallen moeten ernstig beschadigde tanden worden getrokken (tandextractie).
• Mogelijk kunnen ontstekingsremmers en pijnstillers voor uw kat helpen.

Wat zijn de vooruitzichten bij tandsteen bij katten?

Niet elke vorm van tandsteen vereist een professionele gebitsreiniging of tandextractie. Mocht dat laatste toch nodig zijn, dan heeft dit doorgaans nauwelijks invloed op het probleemloos eten van de kat.

Hoeveel kost tandsteen verwijderen bij katten?

Voor het onderzoek, de narcose en de behandeling moeten katteneigenaren rekening houden met de nodige kosten. Hoeveel een professionele gebitsreiniging precies kost, hangt af van verschillende factoren. Hoe ernstig is de tandsteen? Is er al gevolgschade ontstaan?

Preventie: hoe kunt u tandsteen bij uw kat voorkomen?

Tandsteen komt zeer vaak voor bij oudere katten en is nauwelijks te voorkomen. Toch zijn er enkele tips waarmee u kunt voorkomen dat tandsteen te snel ontstaat en dat uw kat vervolgens andere aandoeningen krijgt:

• Regelmatige controle van het gebit door een dierenarts.
• Als het mogelijk is dat de katteneigenaar het gebit van de kat reinigt met speciale tandpasta’s en tandenborstels, kan regelmatig poetsen de vorming van plaque en tandsteen helpen voorkomen.

Speciale gebitsvoeding kan de gebitsverzorging van de kat ondersteunen. Deze voeding bevat onder andere calciumbinders. Een speciale brokjesvorm kan daarnaast helpen om de tanden mechanisch te reinigen. Een stukje licht gegaard rundvlees om op te kauwen of kauwsnacks kunnen een vergelijkbaar effect hebben, mits ze in het voedingsschema van uw kat passen.

© Inna Postnikova / stock.adobe.com

Conclusie: hoe ernstig is tandsteen bij katten?

Veel katten krijgen in de loop van hun leven de diagnose tandsteen. Dat hoeft niet ernstig te zijn, zeker niet als de kat op tijd wordt behandeld. Als de dierenarts dit adviseert, moet de aanslag worden verwijderd om gezondheidsproblemen zoals tandvleesontsteking en tandverlies te voorkomen.