Herdenschutzhonden: Onverschrokken Wachters op Vier Poten

Wat doen berghonden?

Berghonden zijn grote, sterke viervoeters. Ze worden vaak tot wel 80 centimeter hoog en wegen rond de 70 kilo – waarbij teven en kruisingen meestal kleiner en lichter zijn dan raszuivere reuen.

Hun belangrijkste taak is het beschermen van landbouwhuisdieren zoals schapen, geiten, paarden, runderen en gevogelte tegen indringers, zowel twee- als vierbenig. Moedig nemen ze het op tegen grote roofdieren zoals wolven, lynxen en beren, maar ook tegen mogelijke menselijke veedieven, en verjagen deze uit hun territorium.

Zelfverzekerde, onafhankelijke viervoeters

De honden leven als vaste leden binnen de kudde die ze bewaken en werken daarbij vaak in kleine teams samen. Afhankelijk van de regio worden ze soms zelfs langere tijd alleen met het vee gelaten.

Deze intelligente, zelfverzekerde viervoeters zijn het daarom gewend om zelfstandig beslissingen te nemen. Ze zijn niet afhankelijk van de commando’s van hun eigenaar.

Welke rassen zijn berghonden?

Vooral in bergachtige gebieden waren en zijn herders en veehouders afhankelijk van de steun van betrouwbare berghonden. Want in schrale, voedselarme streken durven grote roofdieren zoalswolven en beren zich vaker dicht bij menselijke nederzettingen en weidevee te wagen.

In de afgelopen eeuwen hebben zich daarom in verschillende regio’s diverse rassen ontwikkeld die tot dit type hond behoren. Afgezien van hun indrukwekkende verschijning en onverschrokken karakter, verschillen ze soms behoorlijk van elkaar.

Herdershonden vs. berghonden

Volgens de overkoepelende kynologische organisatie FCI worden de meeste berghonden ingedeeld in “Groep 1 Herdershonden en Veedrijvers, Sectie 1 Herdershonden” of in “Groep 2 Pinschers en Schnauzers – Molossers – Zwitserse Sennenhonden, Sectie 2 Molossers, 2.2 Berghonden”.

Europese en Aziatische rassen

Tot de bekendste rassen die als berghond worden ingezet, behoren onder andere:

• Maremmen-Abruzzenherder (Maremmano)
• Pyrenese berghond
• Kaukasische Owtscharka
• Kuvasz
• Kangal
• Komondor

Afhankelijk van de regio zijn ook andere rassen populair, zoals de Cão da Serra da Estrela in Portugal, de Mastín del Pirineo in Spanje, de Šarplaninac in Servië en de Ciobănesc Românesc Mioritic in Roemenië. In Azië is vooral de Tibetaanse Mastiff geliefd als berghond.

© slowmotiongli / stock.adobe.com

Wat is het verschil tussen een berghond en een herdershond?

Herdershonden zijn zeer energieke, wendbare viervoeters. Hun taak is het vee te drijven en bijeen te houden. Deze honden zijn doorgaans kleiner en beweeglijker dan klassieke berghonden.

Fysiek en mentaal zijn ze daarom meestal niet opgewassen tegen wolven en beren. Typische herdershonden zijn bijvoorbeeld de Border Collie en de Australian Shepherd.

Herders- en berghond in één

Toch is de grens tussen herders- en berghonden niet altijd scherp. Er zijn rassen die zowel voor het hoeden als voor het beschermen van de kudde kunnen worden ingezet, zoals de Bergamasco en de Duitse herder.

Karakter: bijzonderheden van berghonden

Deze honden worden al eeuwenlang doelgericht gefokt om landbouwhuisdieren en erf te verdedigen. Ze hebben een sterk aangeboren beschermingsinstinct, wat duidelijk terug te zien is in hun karakter.

Welke eigenschappen heeft een berghond?

Typisch voor deze waakhonden is hun enorme moed. Er zijn herders die vertellen dat hun honden hun eigen leven riskeren om aanvallers zoals wolven, beren, zwerfhonden of mensen af te weren. Andere opvallende eigenschappen zijn:

• eigenzinnig, soms zelfs koppig
• loyaal
• blafgraag
• onafhankelijk
• betrouwbaar
• intelligent

Daarnaast zijn ze zeer gevoelig en uiterst waakzaam. Ook als ze ogenschijnlijk niets doen of liggen te dommelen, houden ze hun territorium scherp in de gaten. Zodra ze een bedreiging voor hun toevertrouwde kudde opmerken, reageren ze razendsnel. Wat er in zo’n situatie moet gebeuren, beslissen ze zelf.

Zijn berghonden agressief?

Wanneer een roofdier of een vreemde hun territorium binnendringt, verandert de massieve, traag ogende hond in een snelle loper. Hij plaatst zich zelfverzekerd tussen zijn kudde en de mogelijke indringer en blaft deze fel toe.

Agressief zijn berghonden daarbij meestal niet. Ze zetten hun kracht heel gericht in en vallen niet zonder reden aan. Tegenover vreemden blijven ze echter altijd wantrouwig, en hun luide waarschuwing moet serieus worden genomen.

Wie door een berghond op zijn territorium wordt aangeblaft, kan het beste rustig terugtrekken.

Zijn berghonden hoog-risicohonden?

Sommige rassen, zoals de Kangal of de Kaukasische Owtscharka, worden vanwege hun kracht en sterke beschermingsinstinct in bepaalde regio’s beschouwd als hoog-risicohonden. Afhankelijk van de woonplaats mogen deze honden dan niet of alleen onder bepaalde voorwaarden worden gehouden.

Belangrijk: Informeer je daarom altijd eerst over de wettelijke bepalingen in jouw regio voordat je zo’n hond aanschaft.

Hoe zit het met kruisingen?

Elke kruising is uniek. Hoe sterk het beschermingsinstinct bij een berghondmix aanwezig is, hangt vooral af van de betrokken rassen en is meestal moeilijk te voorspellen.

Wat betreft de classificatie als hoog-risicohond worden kruisingen echter vaak hetzelfde behandeld als raszuivere honden. Dat betekent: als bijvoorbeeld voor het houden van een Kangal speciale voorwaarden gelden, dan geldt dit ook voor zijn kruisingen.

Hebben berghonden jachtinstinct?

Jagen behoort niet tot de belangrijkste taken van een berghond. Toch zijn er exemplaren met een sterk jachtinstinct.

Deze honden zijn vaak op zichzelf aangewezen en gewend om grote afstanden te overzien. Het kan dus gebeuren dat een berghond een prooidier achtervolgt en vangt wanneer hij zelf op zoek gaat naar eledel.

Verzorging en opvoeding: waar moet je op letten bij een berghond?

Berghonden zijn niet geschikt voor het leven in de stad. Ze hebben een schapen- of geitenkudde nodig die ze mogen beschermen – of op zijn minst een groot omheind terrein dat ze zelfstandig kunnen patrouilleren en bewaken.

Veel rassen hebben een dikke vacht met veel onderwol, waardoor ze probleemloos het hele jaar door, dag en nacht, bij elk weer buiten kunnen zijn. Ze moeten echter wel toegang hebben tot het huis en deel uitmaken van het gezin.

Zijn berghonden moeilijk op te voeden?

De opvoeding van een Slovenský Cuvac, Owczarek podhalański, Tornjak of een verwant ras vraagt veel hondenervaring. Deze honden gehoorzamen niet blindelings en onderwerpen zich niet volledig aan hun eigenaar. In plaats daarvan hebben ze de neiging om bevelen te overdenken en nemen ze in twijfelgevallen hun eigen beslissingen.

Toch is het mogelijk om een berghond op te voeden. Met veel geduld, consequent handelen en inlevingsvermogen leren ook deze honden de belangrijke basiscommando’s. Rituelen en positieve bekrachtiging kunnen daarbij helpen.

Met overdreven strengheid of zelfs geweld bereik je bij deze gevoelige honden juist het tegenovergestelde.

Hoe een pup een wachter wordt

Als de hond later schapen, paarden, geiten of runderen moet beschermen, moet hij al als pup aan “zijn” kudde wennen. De kleintjes leven nauw samen met de landbouwhuisdieren en leren van de oudere honden hoe ze zich moeten gedragen.

Het duurt ongeveer twee jaar voordat een jonge hond volledig inzetbaar is als berghond. Ze worden dus niet als “kant-en-klare” wachters geboren, maar leren het beschermings- en territoriumgedrag door samen te leven met andere berghonden en het vee dat ze moeten bewaken.

Zijn berghonden gezinshonden?

Deze honden zijn in de eerste plaats werk- en geen gezelschapshonden. Als ze als pup goed gesocialiseerd zijn, kunnen ze echter meestal goed overweg met kinderen en huisdieren zoals katten.

Bij sommige rassen bestaan inmiddels foklijnen waarbij het beschermingsinstinct plaatsmaakt voor een vriendelijker, evenwichtiger karakter. Toch moeten ouders bedenken dat berghonden geen echte gezinshonden en zeker geen grote knuffeldieren zijn.

© K.Bry / stock.adobe.com

Aanschaf: fokker of asiel?

Veel herders, geitenhoeders en boeren fokken hun berghonden zelf. Daarnaast zijn er liefhebbers die zich hebben toegelegd op deze indrukwekkende, eigenzinnige honden. In alle gevallen moet de gewenste hond goed gesocialiseerd zijn en al kennis hebben gemaakt met verschillende omgevingsprikkels voordat hij naar zijn nieuwe thuis verhuist.

Regelmatig belanden berghonden en hun kruisingen in het asiel. Vaak komt dit doordat mensen de speciale behoeften van deze veeleisende honden onderschatten en daarom afstand doen.

Conclusie: ijverige werkhond

De aanschaf van een berghond moet goed worden overwogen. Deze krachtige, robuuste werkhonden hebben een zinvolle taak nodig die ze zelfstandig kunnen uitvoeren. Een groot terrein of een kudde die ze mogen bewaken is hiervoor ideaal.