Kattenaids (Feline Immunodeficiëntievirus, FIV): Symptomen, Stadia & Behandeling 

Is kattenaids (FIV) gevaarlijk voor mijn kat?

Een infectie met het feline immunodeficiëntievirus leidt bij katten tot een verzwakt immuunsysteem. Dit is vergelijkbaar met een hiv-infectie (aids) bij mensen. FIV-positieve katten hebben een hoger risico op tumoren en andere infectieziekten. Meestal overlijden de katten enkele jaren later aan de gevolgen van de ziekte.

Symptomen: Hoe herken je een FIV-infectie bij katten?

Als uw kat besmet is geraakt met FIV, kan het onder omstandigheden meerdere jaren duren voordat u de eerste ziekteverschijnselen opmerkt. Hoe ernstig deze zijn, hangt af van de betreffende virusstam. Omdat kattenaids bovendien in vijf fasen verloopt, verschilt het ziektebeeld sterk.

Vijf fasen: Hoe uit kattenaids zich?

Fase	Duur	Symptomen
acute (plotselinge) fase	ongeveer een week	De lymfeklieren zwellen op (lymfadenopathie). Andere symptomen zijn lichte koorts, diarree en een algemene verzwakking van het immuunsysteem.
symptoomloze fase	maanden tot meerdere jaren	De katten lijken gezond.
fase van gezwollen lymfeklieren	weken tot maanden	De lymfeklieren zwellen verder op en er treden terugkerende koortsaanvallen op. De katten eten niet meer en vallen sterk af. Daarnaast raken het mondslijmvlies en de gewrichten ontstoken (stomatitis en artritis).
„AIDS-related complex“	maanden tot jaren	Door de verzwakte afweer verliest het lichaam geleidelijk de strijd tegen bacteriële infecties, waardoor allerlei organen ontstoken raken. Vaak hebben de katten last van gedragsstoornissen en gaan ze meer mank lopen. Daarnaast treden ademhalings- en spijsverteringsproblemen op. De katten kunnen blind worden en verliezen duidelijk gewicht.
Het eindstadium: AIDS (acquired immunodeficiency syndrome)	meerdere maanden	Ongeveer tien procent van de zieke katten komt in deze fase terecht. Het immuunsysteem wordt zo sterk verzwakt dat genezing niet meer mogelijk is. De katten overlijden door het extreme gewichtsverlies.

Hebben katten met FIV pijn?

Als een FIV-kat pijn heeft, wordt die meestal veroorzaakt door de bijkomende aandoeningen. Zo kunnen bijvoorbeeld mond- en gebitsproblemen zoals tandvleesontsteking uw kat pijn bezorgen. Raadpleeg in dat geval altijd uw dierenarts. Die kan de bijkomende verschijnselen van de virusinfectie gericht behandelen, bijvoorbeeld met pijnstillers.

Diagnose: Hoe wordt kattenaids vastgesteld?

Als u enkele van de hierboven beschreven symptomen bij uw kat opmerkt, moet u zo snel mogelijk uw dierenarts raadplegen. Die zal direct een passende behandeling starten. Hoe eerder kattenaids wordt vastgesteld, hoe makkelijker het te behandelen is. Wacht dus niet te lang als uw kat tekenen van een FIV-infectie vertoont.

Om de virusinfectie uit te sluiten, kan de dierenarts verschillende tests uitvoeren:

1. Bloedonderzoek

Neemt de dierenarts bloed af bij uw kat, dan kan hij dit ter plaatse of in een apart laboratorium laten onderzoeken.

Doorgaans zorgt kattenaids ervoor dat alle bloedcellen zoals rode bloedcellen (erytrocyten), witte bloedcellen (leukocyten) en bloedplaatjes (trombocyten) afnemen. Tegelijkertijd stijgt de concentratie globuline-eiwitten in het bloed.

2. Indirect bewijs

Onder indirect bewijs verstaan dierenartsen de meting van specifieke antistoffen in het bloed. Deze kunnen worden aangetoond met behulp van een ELISA-test of de westernblotmethode.

Het nadeel: een positieve testuitslag betekent niet altijd dat de kat besmet is met FIV. Daarom moet elke positieve testuitslag met een aanvullende test of een andere methode worden gecontroleerd.

3. Direct bewijs

Het feline immunodeficiëntievirus kan in speciale laboratoria worden aangetoond uit bloed-of weefselmonsters met behulp van een PCR-methode. Dierenartsen gebruiken deze methode daarom vaak om een positieve testuitslag via indirect bewijs te controleren.

Behandeling: Hoe kan kattenaids worden behandeld?

Momenteel is er in Duitsland geen middel beschikbaar dat betrouwbaar werkt tegen een FIV-infectie. De virusinfectie en de daarmee gepaard gaande ziekte zijn daarom niet te genezen. Wetenschappers doen echter onderzoek naar nieuwe medicijnen die het virale enzym „reverse transcriptase“ moeten remmen.

Alleen symptomatische behandeling mogelijk

Om de symptomen bij FIV-katten te verlichten, zetten dierenartsen ondersteunende maatregelen in. Ze bestrijden bacteriële secundaire infecties met antibiotica en versterken het immuunsysteem met behulp van stimulerende stoffen (paramuniteitsinducers). Of die laatste echt positief werken of het immuunsysteem juist verzwakken, is echter nog onderwerp van discussie.

Belangrijk is dat FIV-katten geen vrije toegang naar buiten meer krijgen, zodat het virus niet op andere katten wordt overgedragen.

Hoe hoog kunnen de behandelingskosten oplopen?

De behandelingskosten van een FIV-infectie zijn altijd afhankelijk van de uitgevoerde onderzoeken en de gebruikte medicijnen. Meestal moeten katten langdurig met medicijnen worden behandeld. De kosten kunnen daarom enkele honderden euro’s bedragen.

Prognose: Is FIV bij katten te genezen?

De infectie zelf is niet te genezen. Het is bewezen dat FIV-katten een hoger risico op tumoren en andere infectieziekten hebben. Daarom moeten eigenaren er rekening mee houden dat katten die met FIV besmet zijn aan de gevolgen van de ziekte kunnen overlijden.

Hoe lang kan een kat met FIV leven?

De levensverwachting van getroffen katten hoeft toch niet laag te zijn: dankzij liefdevolle en consequente verzorging kunnen ze zeker een hoge leeftijd bereiken met een overeenkomstig hoge levenskwaliteit. Onder gunstige leefomstandigheden bereiken ze vaak zelfs dezelfde gemiddelde leeftijd als hun gezonde soortgenoten.

Wanneer moet een FIV-kat worden ingeslapen?

Een positieve FIV-test betekent niet dat de kat moet worden ingeslapen. Met goede verzorging kan ze immers een lang en gelukkig kattenleven leiden. Pas wanneer bijkomende aandoeningen zoals tumoren haar levenskwaliteit sterk beperken, kan euthanasie worden overwogen. Uw dierenarts kan u hierover adviseren.

© Vshyukova / stock.adobe.com

Oorzaken: Wat is kattenaids eigenlijk?

Kattenaids is een virale infectieziekte bij katten. Het wordt veroorzaakt door het feline immunodeficiëntievirus (FIV). „Immunodeficiëntie“ betekent letterlijk een verzwakt immuunsysteem. De virusinfectie leidt dan ook tot een ernstige verzwakking van het immuunsysteem bij de kat.

Omdat met FIV besmette katten vergelijkbare ziekteverschijnselen vertonen als mensen met hiv (humaan immunodeficiëntievirus), wordt de ziekte ook wel kattenaids genoemd. Mensen kunnen echter niet met FIV besmet raken. Kattenaids is daarom niet gevaarlijk voor mensen.

Overdracht: Hoe raken katten besmet met FIV (kattenaids)?

Katten van alle soorten – dus bijvoorbeeld ook leeuwen of lynxen – kunnen besmet raken met kattenaids. De virusziekte is daarom wereldwijd verspreid.

Bijt een al besmette kat een andere kat, dan komt het FIV-virus via het speeksel in de bijtwond terecht. Daarom raken vooral katers besmet, omdat zij vaker betrokken zijn bij territoriale gevechten.

Vrouwelijke katten raken daarentegen vaker besmet tijdens het paren. Katers bijten hen dan namelijk in de nek. Deze nekbeet maakt deel uit van het natuurlijke paringsgedrag.

Wist u dat?
Het FIV-virus kan slechts korte tijd buiten katten overleven. Na enkele uren wordt het door omgevingsinvloeden geïnactiveerd, waardoor het niet langer besmettelijk is.

Welke cellen worden door het virus aangetast?

Als een kat besmet raakt met FIV, vallen de virussen speciale cellen van het immuunsysteem aan – de zogenoemde T-lymfocyten. Het feline immunodeficiëntievirus verzwakt deze cellen, waardoor de kat vervolgens vatbaarder wordt voor bacteriële of virale infectieziekten (bijv. feline leukemievirus, FeLV).

Preventie: Hoe bescherm ik mijn kat tegen een FIV-infectie?

Als uw kat besmet is geraakt met FIV, moet ze indien mogelijk het huis niet meer verlaten. Zo worden andere buitenkatten beschermd tegen een mogelijke virusinfectie. Daarnaast moet u uw kat regelmatig door een dierenarts laten onderzoeken, zodat er vroegtijdig kan worden ingegrepen bij een verslechtering van de gezondheidstoestand.

Is er een vaccinatie?

In 2002 ontwikkelden onderzoekers in de VS een vaccin tegen de daar voorkomende virusstammen van het immunodeficiëntievirus. Over de werking van deze vaccinatie bestaat echter veel discussie. In Duitsland is het vaccin tot nu toe nog niet goedgekeurd.

Moet ik een FIV-positieve kat adopteren?

In veel dierenasiels wachten FIV-positieve katten op een nieuw thuis. Geen wonder: de informele benaming „kattenaids“ schrikt veel geïnteresseerden in eerste instantie af. Toch kunnen FIV-positieve katten net zo lief en speels zijn als hun soortgenoten. Bij het houden van deze katten hoeft u slechts met een paar dingen rekening te houden: FIV-katten mogen niet naar buiten worden gelaten en moeten bij voorkeur alleen met andere fluwelpootjes die drager zijn van het virus samenleven.

Conclusie: Wat als een kat FIV-positief is?

Een infectie met het feline immunodeficiëntievirus is geen doodvonnis voor katten. Veel getroffen huiskatten blijven lange tijd volledig symptoomvrij en genieten van een gelukkig kattenleven. Mochten er op een gegeven moment problemen optreden die worden veroorzaakt door secundaire infecties, zoals koorts of gewrichtspijn, dan kan de dierenarts deze met een passende behandeling verlichten.

Deze artikelen vindt u misschien ook interessant

• Kattenziekte (panleukopenie, FPV)
• Kattenverkoudheid