Koorts bij katten: Correct meten en behandelen 

Koorts bij katten: regulatie en functie

Wordt bij een kat een lichaamstemperatuur van boven 39 graden Celsius gemeten, dan is er sprake van oververhitting (hyperthermie) of koorts (pyrexie) .

Hyperthermie wordt gekenmerkt door een verhoogde warmteproductie of -opname met tegelijkertijd onvoldoende warmteafgifte. Koorts wordt daarentegen gekenmerkt door een door de hersenen gestuurde verhoging van de ingestelde lichaamstemperatuur door bijvoorbeeld Infectieziekten.

Waarom krijgen katten koorts?

Hoewel koorts voor ons als baasjes in eerste instantie ongezond klinkt, heeft dit algemene symptoom een belangrijke immuunversterkende werking en draagt het bijvoorbeeld bij aan de bestrijding van ziekteverwekkers .

Om het ontstaan van koorts beter te begrijpen, is het zinvol om de fysiologie en anatomie van de kat wat nader te bekijken.

De temperatuurregulatie bij de kat

De kat regelt haar lichaamstemperatuur via het temperatuurregelcentrum. Dit bevindt zich in een deel van de tussenhersenen, de hypothalamus.

Over de huid verspreide temperatuurreceptoren nemen koude- of warmtesignalen uit de omgeving waar en geven deze via opstijgende zenuwbanen door aan de hypothalamus. Via dalende zenuwbanen stuurt de hersenen signalen naar de spieren en zweetklieren.

• Warmteafgifte: Registreert het lichaam te veel warmte, dan geeft de hersenen het signaal om de spieren in de vaatwanden te ontspannen. Hierdoor verwijden de perifere bloedvaten zich, waardoor het bloed overtollige warmte via de huid kan afgeven.
• Warmteproductie: Heeft de kat het te koud, dan gebeurt het tegenovergestelde. Om minder warmte via de huid te verliezen, spannen de vaatspieren zich aan en vernauwen de perifere vaten zich. Tegelijkertijd worden de stofwisseling en de overige spieren geactiveerd. Dit kan leiden tot rillen of koude rillingen bij de kat.

Welke functie heeft koorts bij katten?

Bij katten ligt de normale lichaamstemperatuur tussen 38 en 39 graden Celsius. Stijgt de temperatuur daarboven, dan spreekt men van koorts. Vaak wordt dit algemene symptoom door ons als eigenaren als schadelijk gezien, maar koorts is in de eerste plaats een beschermende functie van het lichaam.

Doordat de ingestelde lichaamstemperatuur in de hersenen wordt verhoogd, wordt de activiteit van het immuunsysteem verbeterd. Dit komt doordat immuuncellen (bijv. fagocyten of granulocyten) bij katten vanaf een temperatuur van meer dan 39 graden Celsius beter functioneren.

Vanaf een bepaalde hoogte neemt deze positieve immuunreactie echter weer af.

Oorzaken: waardoor wordt koorts bij katten veroorzaakt?

Koorts is altijd een reactie op negatieve prikkelsdie het lichaam schade toebrengen. Bij katten kunnen dit met name de volgende aandoeningen zijn.

Infectieuze oorzaken

• Bacteriën: In principe kunnen alle bacteriën na binnendringen in het lichaam koorts veroorzaken. Veelvoorkomende voorbeelden zijn streptokokken, chlamydia of anaplasma.
• Virussen: Bijvoorbeeld het feline immunodeficiëntievirus (FIV, kattenaids), feline infectieuze peritonitis (FIP), feline leukemievirus (FeLV), feline herpesvirus-1 (FHV-1), het feline parvovirus (FPV, feline panleukopenie), feline calicivirus
• Systemische schimmelinfecties (mycosen)
• parasieten: zoals longwormen of toxoplasmose

Niet-infectieuze oorzaken

• Elke weefselontsteking (bijv. van de alvleesklier, long of lever evenals abcessen van de huid en andere organen)
• Auto-immuunziekten (bijv. pemphigus foliaceus of lupus erythematodes)
• Neoplasieën (Tumoren)
• Giftstoffen (bijv. medicijnen)

Terwijl koorts dus een belangrijke immuunreactie is, wordt hyperthermie meestal veroorzaakt door stress of een verhoogde omgevingstemperatuur.

Symptomen: wanneer hebben katten koorts?

Bij katten wordt koorts gedefinieerd als een temperatuurstijging boven 39 graden Celsius . Aan de volgende symptomen kunt u vaak al vóór het meten van de temperatuur vaststellenof uw kat koorts ontwikkelt.

Koorts bij de kat herkennen zonder thermometer

• Suf algemeen gedrag en vermoeidheid
• Rillen en weinig zin om te bewegen
• Mogelijk versnelde ademhaling (normaal 20 tot 40 ademhalingen per minuut)
• Verminderde eetlust en evt. vochtverlies (huidplooi in de nek trekt slechts langzaam terug na optillen, harde ontlasting, plakkerige mondslijmvliezen)

Uiteraard kunnen afhankelijk van de oorzaak nog andere bijkomende symptomen optreden. Hieronder vallen met name maag-darmklachten (bijv. braken, diarree).

Hebben katten warme oren bij koorts?

Warme oren zijn bij katten geen betrouwbare aanwijzing voor koorts. Onschuldige oorzaken zoals een zonnebad of een dutje op de verwarming kunnen hierachter zitten. Maar ook intensief spelen, angst of een gevecht met een andere kat kunnen warme oren veroorzaken. Daarnaast kunnen een mijtenbesmetting of koorts zelf leiden tot warme oren bij de kat. Zekerheid krijgt u door de temperatuur van uw huisdier te meten.

Diagnose: hoe meet ik koorts bij de kat?

Gedraagt uw kat zich opvallend rustiger en vertoont zij andere bovengenoemde symptomen, dan is het verstandig om haar lichaamstemperatuur te meten. Hiervoor zijn er twee mogelijkheden.

Koorts meten met een thermometer

Ten eerste: met een digitale thermometer kunt u de rectale lichaamstemperatuur meten. Reinig en desinfecteer deze vóór gebruik grondig.

Om het voor uw kat aangenamer te maken, kunt u wat medische glijgel, vaseline of ongeparfumeerde crème voor de gevoelige huid aanbrengen. Omdat het inbrengen in de endeldarm toch erg onaangenaam kan zijn, moet u de kat ter bescherming van alle betrokkenen goed vasthouden.

Koorts meten met een infraroodapparaat

Ten tweede: als alternatief kunt u een infraroodthermometer gebruiken. Hiermee meet u de temperatuur in het oor van de kat. Dit is meestal eenvoudiger in gebruik, maar de resultaten zijn niet altijd nauwkeurig.

Wanneer moet ik met koorts naar de dierenarts?

Verdwijnt de koorts niet binnen een dag of vertoont uw kat nog andere bijkomende symptomen, dan moet u naar de dierenarts gaan. Deze beslist op basis van uw informatie en een klinisch algemeen onderzoek over verdere diagnostiek (bijv. bloedonderzoek, ontlastingsonderzoek of beeldvormende technieken).

Behandeling: wat kunt u katten geven bij koorts?

Wat te doen als uw kat koorts heeft? In principe kan koorts symptomatisch worden verlaagd door het toedienen van zogenoemde antipyretica (koortsverlagers) . Omdat het echter geen op zichzelf staand ziektebeeld is, moet de dierenarts eerst de onderliggende aandoening behandelen.

• Infectieziekten: Medicijnen zoals antibiotica tegen bacteriën, antivirale middelen tegen virussen, antiparasitaire middelen tegen parasieten of antischimmelmiddelen tegen schimmels.
• Auto-immuunziekten: evt. toediening van immunosuppressiva (bijv. glucocorticoïden)
• Tumoren: Chirurgische ingreep, bestraling of chemotherapie

Huismiddeltjes: hoe behandelt u een kat met koorts thuis?

Omdat koorts talrijke, soms ernstige oorzaken kan hebben, moet u aanhoudende koorts altijd door een dierenarts laten onderzoeken. Op korte termijn, d.w.z. tot aan de afspraak in de praktijk of ter ondersteuning van de diergeneeskundige behandeling, kunt u uw kat met beproefde huismiddeltjes wat verlichting bieden.

Daaronder vallen een koele omgeving met een schaduwrijke ligplaats of een koelmat en voldoende water om te drinken. Met kleine trucjes zoals het neerzetten van een drinkfontein of het geven van een smakelijk kattendrankje kunt u uw zieke fluwelen pootje stimuleren om te drinken. Belangrijk: geef uw kat nooit pijnstillers of koortsverlagers voor mensen. Paracetamol is bijvoorbeeld giftig voor katten – al een halve tablet kan levensgevaarlijk zijn!

Prognose: hoe lang duurt koorts bij katten?

Afhankelijk van de onderliggende oorzaak kan koorts bij katten verschillend lang aanhouden. Duurt de koorts slechts één dag, dan spreekt men van efemere koorts. Acute koorts houdt acht tot 14 dagen aan, subacute koorts twee tot drie weken. Van chronische koorts spreekt men wanneer deze langer dan drie weken duurt.

Gaat koorts bij katten vanzelf over?

Bij vrij onschuldige oorzaken neemt de koorts vaak vanzelf weer af. Houdt de koorts echter langer dan één dag aan of treden er bijkomende symptomen zoals verlies van eetlust op, dan is een bezoek aan de dierenarts aan te raden.

Welke temperatuur is kritiek voor katten?

Stijgt de koorts van uw kat boven 40 graden, dan moet u onmiddellijk een dierenarts raadplegen. Vanaf 41,6 graden wordt de koorts voor uw harige patiënt levensbedreigend.

Preventie: hoe kan koorts worden voorkomen?

Om katten tegen koorts, of beter gezegd tegen de onderliggende aandoeningen, te beschermen, zijn de volgende adviezen nuttig:

• Zorg voor een evenwichtige voeding.
• Veel infectieziekten (bijv. niesziekte, FeLV of FIP) kunnen door aanbevolen vaccinaties worden voorkomen.
• Wonden moet u ter bescherming tegen bacteriële infecties reinigen en vervolgens desinfecteren.
• Gaat het om een huishouden met meerdere katten, dan moet u de zieke kat tot herstel van de gezonde katten scheiden.

Conclusie: is het erg als een kat koorts heeft?

Koorts bij katten is niet automatisch een noodgeval, maar moet wel serieus worden genomen. Houdt de koorts langer dan 24 uur aan of stijgt deze boven 40 graden, dan moet u uw kat zo snel mogelijk aan een dierenarts voorstellen. Jonge kittens, oudere katten en chronisch zieke dieren moeten bij koorts eveneens direct naar de dierenarts worden gebracht.