Rood, zwart en wit – met haar driekleurige vacht valt de gelukskat meteen op. Hoe ontstaat deze bijzondere vachttekening? Waarom zijn bijna alle gelukskatten vrouwtjes? Brengt een gelukskat echt geluk? In dit artikel leest u de antwoorden op deze vragen.
© Caroline / stock.adobe.com
Gelukskatten worden als bijzonder zeldzaam beschouwd.
Gelukskatten zijn op zichzelf geen apart kattenras. De benaming beschrijft een speciale kleur en tekening van de kattenvacht.
Katten met een vacht in de kleuren zwart, rood en wit worden in de volksmond gelukskatten genoemd. Fokkers gebruiken vaak ook de term ‘tricolor’. In Engelstalige landen worden driekleurige katten ‘calico cats’ genoemd, naar een bont bedrukte katoensoort genaamd calico.
Tricolorkatten komen dan ook voor bij veel verschillende rassen:
De driekleurige gelukskat en de tweekleurige schildpadkat worden vaak met elkaar verward. Terwijl de vacht van de schildpadkat zwart-rood getekend is, komt daar bij de gelukskat ook nog wit bij.
Genetisch gezien hebben beide vachttekeningen veel met elkaar gemeen.
Alle vachtkleuren, schakeringen en patronen bij katten zijn terug te voeren op de twee basiskleuren zwart en rood. Het kleurpigment eumelanine zorgt voor zwarte vacht, het kleurpigment feomelanine voor rode vacht.
Deze twee pigmenten kunnen in verschillende verhoudingen aanwezig zijn en zo de verschillende kleurvarianten vormen. Bestaat de vacht uit zwarte en rode vlekken, dan spreekt men van een schildpadkat.
Heeft een kat witte vlekken, dan is het zogenaamde ‘bontgen’ (S-gen) actief. Dit gen zorgt voor de witte delen in de kattenvacht. De grootte en verdeling van de vlekken zijn daarbij aan het toeval overgelaten.
Het bontgen maakt van een zwart-rode schildpadkat een zwart-rood-witte gelukskat. Deze gencombinatie is bijzonder zeldzaam en een kat heeft echt een beetje geluk nodig om met deze speciale vachttekening geboren te worden.
© Mark Ross / stock.adobe.com
Als u een gelukskat tegenkomt, kunt u ervan uitgaan dat het om een vrouwtje gaat. Daar zit een genetische oorzaak achter:
Het gen voor de vachtkleur van een kat bevindt zich op het X-chromosoom. Vrouwelijke dieren hebben twee X-chromosomen, waarvan één van de moeder en één van de vader afkomstig is. Genetisch gezien kan een poes zwart én rood zijn – bijvoorbeeld wanneer de moeder een zwarte en de vader een rode vacht heeft.
Tijdens de embryonale ontwikkeling wordt één van de twee X-chromosomen uitgeschakeld. Die uitschakeling verloopt echter niet gelijkmatig. Soms wordt het X-chromosoom van de moeder uitgeschakeld, soms dat van de vader. Dat betekent: soms wordt de zwarte vachtkleur onderdrukt, soms de rode. Zo ontstaan de verschillend gekleurde vlekken in de vacht.
De witte delen worden daarnaast door het bontgen veroorzaakt.
Mannelijke katten hebben slechts één X-chromosoom en daarnaast een Y-chromosoom. Daarom kunnen katers genetisch maar één vachtkleur hebben: zwart of rood. Als het bontgen actief is, kunnen katers ook zwart-wit of rood-wit gevlekt zijn – maar nooit zwart-rood-wit gevlekt.
Een uitzondering vormen katers die door een genetische afwijking twee X-chromosomen en één Y-chromosoom hebben. Dankzij de twee X-chromosomen kan hun vacht net als bij vrouwtjes zwart-rood gevlekt zijn. Katers met deze afwijking, ook wel het Klinefelter-syndroom genoemd, zijn onvruchtbaar.
Gelukskatten staan bekend als kleine diva’s. Er wordt gezegd dat ze ‘kattiger’ zijn dan fluwelen pootjes met een andere vachtkleur. Tot nu toe is daar nauwelijks wetenschappelijk bewijs voor.
In een studie uit 2015 zeggen Amerikaanse wetenschappers een verband te hebben gevonden tussen de vachtkleur en het karakter van een kat. Meer dan 1.000 katteneigenaren vulden voor de University of California een vragenlijst in over het gedrag van hun fluwelen pootjes.
Volgens de studie zouden driekleurige, zwart-witte en grijs-witte katten zich vaker agressief tegenover mensen gedragen.
Het gedrag van de huistijgers hing ook af van de situatie: zwart-witte katten waren vooral geïrriteerd wanneer ze werden aangeraakt. Grijs-witte katten waren vooral bij de dierenarts agressief, terwijl gelukskatten juist in het dagelijks leven hun eigenwijze kant lieten zien.
Zulke studies moeten met voorzichtigheid worden bekeken, want agressief gedrag bij een kat kan verschillende oorzaken hebben. Sommige katten worden bijvoorbeeld agressief na castratie. Dat de vachtkleur de oorzaak is van prikkelbaar gedrag bij een kat, is vrij onwaarschijnlijk.
Wilt u ontdekken of uw kat gelukkig is? Dan helpt dit artikel in het zooplus Magazine u verder: Is mijn kat gelukkig?
In sommige culturen worden driekleurige katten gezien als geluksbrengers – waarschijnlijk omdat ze zo zeldzaam zijn.
Vooral in Japan hebben ze een hoge status. Vroeger werden ze vaak als scheepskatten ingezet om de bemanning tijdens hun reis te beschermen tegen stormen en ziektes.
Ook vandaag de dag is de ‘Maneki Neko’, de wenkende kat, een populaire Japanse geluksbrenger. Het gaat om een rechtop zittend kattenbeeldje dat met een opgeheven poot geluk zou aantrekken. Een driekleurige wenkende kat zou daarbij extra veel geluk en welvaart brengen.
Ook in Engeland geldt de driekleurige ‘calico cat’ als geluksbrenger. In de Amerikaanse staat Maryland werd zij in 2001 uitgeroepen tot ‘staatskat’, omdat haar kleuren lijken op het verenkleed van de Baltimoretroepiaal, de staatsvogel van Maryland.
© aceshot / stock.adobe.com
De bijzondere vachttekening van een gelukskat ontstaat altijd toevallig en kan niet doelgericht worden gefokt. Als u een tricolorkat wilt kopen, kan een van de hierboven genoemde kattenrassen geschikt zijn.
De prijs van een gelukskat hangt af van de prijs van het betreffende ras. Ook voor het houden en verzorgen van een tricolorkat gelden dezelfde zaken als voor het betreffende ras.
Een gelukskat kunt u dus krijgen bij een fokker of op de boerderij. Misschien vindt u er ook eentje in een dierenasiel bij u in de buurt – als u geluk heeft.
De zooplus-redactie bestaat uit een enthousiast team met jarenlange ervaring op het gebied van dierenverzorging: Luisa met haar Zwitserse herder Elyos, Laura, Julio en Florian. Samen met een groot netwerk van dierexperts werken wij eraan om het zooplus Magazine uit te bouwen tot een betrouwbare informatiebron voor alle huisdiereigenaren en -liefhebbers. Ons doel is om boeiende kennis en relevante informatie te bieden over het op een diervriendelijke manier houden van huisdieren.
De vacht van een Schildpadkat bestaat uit zwart en rood haar. De tekening lijkt op het patroon op het rugschild van een schildpad – vandaar ook de naam. Bijna alle Schildpadkatten zijn vrouwelijk. Hoe dat komt, lees je in dit artikel.
Perzische Kat, Siamese Kat, Maine Coon of Brits Korthaar? Het maakt niet uit welk kattenras je hebt gekozen: als je echte raskat in huis wilt, kun je niet ontkomen aan een betrouwbare kattenfokker. Maar hoe weet je dat je een betrouwbare fokker hebt uitgekozen en dat de kittens gezond zijn? Hier vind je een samenvatting van de belangrijkste vragen voor de kattenfokker.
