Haaruitval bij katten (Alopecia): Oorzaken en behandeling 

Oorzaken: Waarom verliest mijn kat plukken haar?

Haaruitval (alopecia) kan bij katten fysiologisch door de seizoensgebonden vachtwissel optreden, maar ook pathologisch zijn. Parasieten, hormonale stoornissen of erfelijke afwijkingen in de haarvorming zijn slechts enkele voorbeelden van oorzaken van haaruitval bij katten.

Goed om te weten: haaruitval is geen op zichzelf staande ziekte, maar een teken van een aandoening. Voor een beter overzicht van mogelijke oorzaken wordt alopecia daarom onderverdeeld in echte haaruitval (door niet-jeukgerelateerde oorzaken) en in schijnbare haaruitval (door jeuk en krabben).

 1. Niet-jeukgerelateerde oorzaken:

• Hormonale stoornissen: de vorming van haren verloopt in drie verschillende fasen, die door diverse groeihormonen worden aangestuurd. Deze worden onder andere beïnvloed door de hormonen van de bijnieren of de schildklier, waardoor aandoeningen van deze organen tot haaruitval kunnen leiden. Bij katten wordt vooral een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) vaak als oorzaak van haaruitval gezien.
• Erfelijke ziekten die leiden tot functionele of structurele afwijkingen van de haarwortels (bijv. folliculaire dysplasie)
• Infecties van de huid door bacteriën (bijv. stafylokokken of streptokokken) en door schimmels (bijv. Malassezia of dermatofyten).
• Tumoraandoeningen
• Stress

2. Jeukgerelateerde oorzaken:

• Ectoparasieten zoals vlooien, oormijten en haarzakjesmijten
• Allergische reacties (bijv. door pollen, huisstofmijt of geparfumeerde kattenbakvulling)
• Bacteriële en schimmelinfecties kunnen door jeuk ook leiden tot haaruitval bij katten

Welke symptomen treden naast haaruitval nog meer op?

Katten kunnen over het hele lichaam of op bepaalde lichaamsdelen zoals boven de ogen en op de poten haaruitval vertonen. Afhankelijk van de oorzaak verschillen ook de vorm, het omvang, het moment van optreden (acuut of chronisch) en de symmetrie. Niet zelden hebben getroffen katten afhankelijk van de onderliggende aandoening bovendien nog andere symptomen.

Let op deze ziekteverschijnselen

• Jeukgerelateerde haaruitval wordt meestal veroorzaakt door krabben en overmatig likken aan de aangetaste huidplekken.
• Hormonale stoornissen zoals een te snel werkende schildklier veroorzaken bij katten bovendien vaak gewichtsverlies ondanks een verhoogde voedselopname. Ook maag-darmklachten of verhoogde activiteit worden vaak waargenomen.
• Bacteriële infecties kunnen eventueel gepaard gaan met etterende wondafscheiding en in ernstige gevallen leiden tot een levensbedreigende bacteriële bloedvergiftiging (sepsis) . In de loop van de aandoening vertonen katten een sterk verminderde algemene conditie en hoge koorts.

Diagnose: Wat te doen als je kat haaruitval heeft?

Vanwege de vele oorzaken van haaruitval bij katten is het raadzaam advies aan een dierenarts te vragen. Al tijdens het vraaggesprek met de eigenaar (anamnese) kunnen gegevens, bijvoorbeeld over de eerdere parasietenpreventie of de voedings-en huisvestingsomstandigheden, belangrijke aanwijzingen geven. Ook plotselinge gedragsveranderingen of het optreden van andere symptomen (bijv. diarree, braken, vermoeidheid) worden besproken.

Wat doet de dierenarts?

Nadat de dierenarts tijdens het algemene klinische onderzoek de actuele gezondheidstoestand heeft vastgesteld, kan hij verdergaan met een grondige inspectie van de aangetaste huidgebieden. Als er bijvoorbeeld etterende afscheiding op de huid zichtbaar is, kan dit wijzen op een bacteriële huidontsteking (pyodermie). Zijn de haren alleen afgebroken, dan bestaat er een sterk vermoeden van jeukgerelateerde haaruitval.

Helaas wijst het uiterlijk niet altijd op de oorzaak, waardoor in sommige gevallen meer tijd nodig is voor een zekere diagnose. De volgende diagnostische maatregelen kunnen daarbij helpen.

Mogelijke onderzoeken bij haaruitval

• Met behulp van een bloedonderzoek kunnen aanwijzingen voor ontstekingen, allergische reacties en voor een parasietenbesmetting of aandoeningen van verschillende organen (bijv. de lever) worden gevonden.
• Om allergische reacties verder te onderzoeken kan ook een huidtest (intradermale test) of antilichaamtest (in-vitrotest) worden uitgevoerd. Ook eliminatiediëten helpen bij de diagnose van voedselallergieën.
• Hormonale stoornissen kunnen met speciale hormoontests worden vastgesteld.
• Om de haarcyclus te bepalen kan een trichogram worden gebruikt. Hiervoor worden afzonderlijke haren onder de microscoop bekeken en vervolgens op hun kenmerken onderzocht.
• Omliggende huidlagen kunnen met behulp van een biopsie worden onderzocht op ontstekingscellen, bacteriën en parasieten.

Behandeling: Hoe kom je van haaruitval bij katten af?

Om haaruitval bij katten te verhelpen, is een gerichte behandeling van de oorzaak noodzakelijk:

• Bacteriële infecties genezen meestal na regelmatige wondreiniging gedurende meerdere dagen. Ernstigere gevallen vereisen soms aanvullend de toediening van antibiotica in de vorm van zalven en/of tabletten na een resistentietest.
• Een parasietenbesmetting kan met medicijnen worden behandeld.
• Haaruitval als gevolg van een allergie vereist in sommige gevallen de toediening van corticosteroïden. Ook het verwijderen van het antigeen uit de omgeving van de kat zorgt ervoor dat het symptoom afneemt.
• Hormonale stoornissen kunnen afhankelijk van de oorzaak worden behandeld met behulp van medicijnen of chirurgische ingrepen. Een te snel werkende schildklier kan bijvoorbeeld worden verminderd met een radiojodiumtherapie.
• Tumoraandoeningen vereisen afhankelijk van het type cellen een bestralings-of chemotherapie. Ook operaties kunnen genezend werken.

Welk kattenvoer helpt tegen haaruitval?

Als een voedselallergie of een tekort aan voedingsstoffen verantwoordelijk is voor de haaruitval, kan het zinvol zijn om van kattenvoer te wisselen. Je dierenarts adviseert je graag en geeft tips over welk voer het meest geschikt is voor jouw kat.

Prognose: Hoe groot is de kans op genezing?

Haaruitval zelf is voor de meeste katten geen groot probleem. Toch kunnen ernstige aandoeningen aan het symptoom ten grondslag liggen. De prognose is daarom sterk afhankelijk van de oorzaak en de behandeling. Als de onderliggende aandoening echter succesvol wordt behandeld, verdwijnen de kale huidplekken meestal snel.

Preventie: Kan haaruitval bij katten worden voorkomen?

Sommige oorzaken van haaruitval bij katten kunnen vroegtijdig worden tegengegaan. Zo kunnen speciale halsbanden of spot-ons worden gebruikt als parasietenpreventie die met behulp van pyrethroïden mijten, vlooien en teken bestrijden. Ook een evenwichtige voeding en goede leefomstandigheden helpen om het risico op onderliggende aandoeningen te verminderen.

Conclusie: Wat als katten hun vacht uittrekken?

Haaruitval bij katten kan veel verschillende oorzaken hebben – lichamelijke, maar ook psychische. Als de kat zelf haar vacht uittrekt, kan dit er bijvoorbeeld op wijzen dat ze hevige jeuk ervaart. Maar ook psychische factoren zoals nervositeit, stress of verveling kunnen de oorzaak van dit gedrag zijn. Een bezoek aan de dierenarts geeft duidelijkheid: zodra de oorzaak van de haaruitval is gevonden, kan deze in veel gevallen goed worden behandeld.

Vergelijkbare interessante onderwerpen

• Kattenacne
• Vacht- en huidaandoeningen bij katten